Баланың мерзімінен бұрын дүниеге келуі – бүкіл отбасы үшін үлкен сынақ. Нәресте үшін бұл – ағзалары мен жүйелері өздігінен жұмыс істеуге әлі толық дайын емес жағдайда басталған өмір. Ал ата-анасы үшін – бірнеше айға созылатын алаңдаушылық пен үмітке толы күту кезеңі. Павлодар облыстық перинаталдық орталығында мұндай сәбилерді күтіп-баптау ісі медициналық технологиялардың көпжылдық дамуының, мамандардың кәсібилігінің және отбасылармен тығыз қарым-қатынастың нәтижесінде жолға қойылған.

 

ПОПЦ директорының медициналық бөлім жөніндегі орынбасары Инесса Валерьевнаның айтуынша, мерзімінен бұрын босану әлі де әлемдік деңгейдегі өзекті мәселе болып отыр және оның алдын алуды толық қамтамасыз ету әзірге мүмкін емес. Сондықтан қазіргі медицинаның басты бағыттарының бірі – шала туған нәрестелерді күтіп-баптау әдістерін жетілдіру.

 

Шамамен 20 жыл бұрын әлемдік медицина тәжірибесінде тірі тууды тіркеу өлшемдері өзгерді. Енді жүктіліктің 22-аптасынан бастап, салмағы 500 грамнан кем емес болып дүниеге келген сәбилер өміршең нәрестелер қатарына жатқызыла бастады. Қазақстан бұл тәсілді алғашқылардың бірі болып қолдады. Содан бері елімізде осындай сәбилерге медициналық көмек көрсетудің үш кезеңнен тұратын жүйесі қалыптасты.

 

Бүгінде мерзімінен бұрын босану жалпы босану көрсеткішінің шамамен 10 пайызын құрайды. Әсіресе салмағы төмен және өте төмен нәрестелерге ерекше назар аудару қажет. Өйткені олардың ағзалары мен жүйелерінің толық жетілмеуіне байланысты түрлі асқынуларға ұшырау қаупі жоғары.

 

«Мерзімінен бұрын босану – бала үшін де, ана үшін де үлкен күйзеліс. Біз жүктілікті мүмкіндігінше ұзартудың барлық амалын қарастырамыз. Өйткені ана құрсағын ешқандай кувез алмастыра алмайды», – дейді Инесса Валерьевна.

 

Өмірдің алғашқы күндерінен бастап үйге шыққанға дейін

 

Шала туған нәрестені күтіп-баптау жеке тәсілді және үздіксіз медициналық бақылауды қажет етеді. Павлодар облысының неонаталдық қызметінің жетекшісі Жанылaй Ғалымжанқызының айтуынша, мұндай сәбилерде тыныс алу бұзылыстары, апноэ, дене температурасын реттеу қиындығы, асқазан-ішек жолдарының жетілмеуіне байланысты асқынулар, қаназдық, ми қарыншаларына қан құйылу, шала туған нәрестелер ретинопатиясы және басқа да мәселелер туындауы мүмкін.

 

Туған кездегі салмағы өте төмен (1000 грамнан аз) және төмен (1000-нан 1499 грамға дейін) нәрестелер медициналық көмек пен бақылаудың бірізді үш кезеңінен өтеді.

 

Бірінші кезең – жаңа туған нәрестенің жағдайын бастапқы тұрақтандыру және нәрестелер реанимациясы мен қарқынды терапия бөлімінде емдеу. Екінші кезең – жағдайы тұрақтанғаннан кейін нәрестелер патологиясы бөлімінде одан әрі күтіп-баптау. Үшінші кезең – сәби перзентханадан шыққан соң амбулаториялық-емханалық бақылау жүргізу.

 

Атап айтқанда, Павлодар облыстық перинаталдық орталығының базасында катамнез кабинеті жұмыс істейді. Мұнда мамандар балалардың дамуын қадағалап, денсаулық жағдайын бағалайды.

 

Сәбилердің тамақтануына да ерекше көңіл бөлінеді. Ең алдымен ана сүтіне басымдық беріледі. Алғашқы кезеңдерде сүт арнайы зонд арқылы берілуі мүмкін. Медицина қызметкерлері аналарға шала туған нәрестені тамақтандырудың ерекшеліктерін үйретіп, қажетті көмегін көрсетеді.

 

«Кенгуру» әдісінің де маңызы зор. Бұл – нәрестені анасымен «теріге-тері» жанастыру тәсілі. Ол баланың дене қызуын қалыпты ұстауға, жағдайын тұрақтандыруға және анасымен эмоционалдық байланысын нығайтуға көмектеседі.

 

Балаға деген қамқорлық перинаталдық орталықтан шыққаннан кейін де жалғасады. Шала туған нәрестелер бір жасқа толғанға дейін мамандардың бақылауында болатын катамнез кабинетіне жіберіледі. Мұнда ата-аналарға сәбиді күту, тамақтандыру және күнделікті күтім жасау ерекшеліктері түсіндіріледі.

 

Ата-аналарға психологиялық қолдау көрсету де аса маңызды. Балалар реанимациясы бөлімінің аға мейіргері Светлана Владимировнаның айтуынша, мерзімінен бұрын босанған аналардың көпшілігі өздерін кінәлі сезінеді. Сондықтан мамандар емдеу кезеңдерін түсіндірумен ғана шектелмей, әйелдерге моральдық қолдау көрсетіп, алаңдаушылықты жеңуге және баланы күту үдерісіне біртіндеп араласуға көмектеседі.

 

Көмек жүрек қалауымен жасалғанда

 

Медицина қызметкерлерінің кәсіби жұмысының артында заманауи технологиялар мен күнделікті тынымсыз еңбектен бөлек, бейжай қарамайтын жандардың да үлесі бар. Осындай қолдаудың бір мысалы – Светлана Михайловна құрған «Вяжем-повяжем» клубы.

 

Бұл бастаманың негізінде бір отбасының жеке оқиғасы жатыр. Шала туған немересі Владислав дүниеге келгенде, Светлана оған арнап жылы жүн киімдер тоқуды бастайды. Кейін екінші немересі Герман өмірге келген соң, сәбилерге арналған тұтас киім жиынтықтарын тігумен айналысады. Уақыт өте келе оның бастамасына ортақ ойдағы жандар қосылып, Светлана оларды ерекше жылылықпен «періштелерім» деп атайды.

 

Бүгінде клубта сегіз әйел бар. Олар өз еріктерімен шала туған нәрестелерге арнап киім тоқып, тігіп береді. Бірлестіктің тұрақты демеушілері жоқ, дегенмен кейде қажетті материалдарды сатып алуға ниет білдірген азаматтар көмектеседі.

 

Қазір Владислав 11 жаста, бесінші сыныпта оқиды. Ал Герман 7 жаста, бірінші сынып оқушысы. Екі бала да өсіп, жетіліп келеді. Светлана үшін отбасылық тәжірибе үлкен істің бастамасына айналды. Жеке қамқорлық осылайша басқа отбасыларға көрсетілетін көмекке ұласты.

 

Салмағы аз болғанымен, өмір тарихы үлкен

 

Медицина қызметкерлерінің қолдауы қаншалықты маңызды екенін Зеин отбасы жақсы біледі. Олардың ұлы жүктіліктің небәрі 24-аптасында, салмағы 750 грамм болып дүниеге келген. Өмірінің алғашқы үш айын нәрестелер реанимациясы бөлімінде өткізді.

 

Анасы отбасы үшін ең қиын болған сол айларда дәрігерлердің кәсіби көмегімен қатар, олардың адамгершілік қарым-қатынасы да ерекше маңызды болғанын еске алады.

 

«Дәрігерлерге алғысымыз шексіз. Олар балалармен ересек адамдардай сөйлеседі, аналарға психологиялық жағынан да, физикалық тұрғыдан да барынша көмектеседі. Бәрін түсіндіріп, үнемі қолдап отырады. Маған баламның болашағына деген сенім күш берді», – дейді Мадина.

 

Бүгінде бала төрт жарым жаста. Балабақшаға барады, көпшіл әрі білуге құмар болып өсіп келеді.

 

Владислав, Герман және Зеиннің өмір жолдары әртүрлі болғанымен, олардың әрқайсысына ортақ бір нәрсе бар. Ол – медициналық мекеменің қабырғасынан тыс жерде де жалғасатын қамқорлық. Бұл – дәрігерлер мен мейіргерлердің кәсібилігі, жақындарының қолдауы, бейжай қарамайтын адамдардың көмегі және ата-аналардың өз балаларына деген шексіз сенімі.

 

Бір отбасы үшін сәбидің өздігінен алғаш тыныс алуы үлкен жеңіс болса, екіншісі үшін көптен күткен үйге шығу сәті – өміріндегі ең қуанышты күн. Ал арада жылдар өткен соң, сол жеңістердің жалғасы кәдімгі балалық шақтың қызықты күндеріне ұласады.

 

Осындай әрбір оқиғаның астарында бір ақиқат жатыр: ең кішкентай пациенттердің де толыққанды өмір сүруге мүмкіндігі бар. Ең бастысы – сол мүмкіндікке жол ашатын кәсіби көмек, үздіксіз қамқорлық пен сенім.